الشيخ محمد علي اسماعيل پور القمشهاى
150
الدلائل الظاهرات (استفتائات واستدلالات)
مربوط به مخارج معمولى ماشين نبوده بر آن اضافه كرده مثل اين كه ضبط صوت يا راديويى خريده و در آن نصب كرده صاحب ماشين اگر بخواهد بايد پولش را به او بدهد و اگر نخواهد از مال كسى است كه ماشين در عاريه او بوده است . محجور و معسر سؤال 312 . به نظرحضرت عالى آيا اعسار يك عنوان كلى قابل انطباق بر مجموعه فقه است يا فقط حاكم بر امورات مالى و محدود به مسائل مالى است ؟ جواب : اگر مراد از اعسار عنوان اصطلاحى آن است كه درباره آن آيه مباركه « و ان كان ذو عسرة فنظرة الى ميسرة » تطبيق مىكند اين مخصوص است به امور مالى ولى در موارد ديگر در فقه اسلام نيز عناوينى مثل حرج و ضرر هست كه باعث نفى عسر مناسب موردش مىشود مثلًا وضوى حرجى حكمش برداشته مىشود . سؤال 313 . راههاى ثبوت اعسار را چه مىدانيد ؟ آيا فقط راه تشخيص منحصر به طرق بينه و قسم است يا از استظهار و كشف و علم و امثال آن نيز در ثبوت آن مىتوان استفاده نمود . جواب : كشف موضوع به واسطه علم نيز موجب ترتب حكم بر آن مىشود . سؤال 314 . آيا حجر معسر مطلق است يا محدود به تصرفات مالى ؟ و آيا ساير اقدامات غير مالى معسر مثل ازدواج ، قبول هدايا ، استيفاى قصاص و عفو آن و . . . نافذ است يا خير ؟ و آيا حاكم مىتواند اضافه بر حجر مالى او را از جميع تصرفات منع نمايد يا خير ؟ جواب : بايد دانست حجر عنوان خاصّى است در فقه و با عنوان معسر فرق دارد اگرچه نسبت به معناى لغوى در مورد حجر مالى اعسار فى الجمله نيز هست چون حجر در مورد مفلس در صورتى است كه شخص مال دارد ولى مال او وافى به تمام ديون او نيست ولى معسر كسى است كه اصلًا مالى ندارد كه ديون خود را ادا كند و حجر موارد ديگرى هم در فقه دارد . و محجور كسى است كه حاكم بعد از طلب غرماء حكم به منع